Rare feiten: geschiedenis kan je leven redden

Als je wilt weten wat het nut van geschiedenis is, dan kunnen we zeggen dat kennis over geschiedenis je leven kan redden. Diverse ervaringen van mensen in de Goelag- en concentratiekampen laten dit zien.

Verhalen vertellen
In de communistische Goelagkampen in Siberië, die bestonden tussen 1918 en 1987, schreven verscheidene politieke gevangenen in hun memoires hun uiteindelijke overleven toe aan de kunst om verhalen te vertellen. Binnen de Goelagkampen maakten de criminelen als machtigste partij de dienst uit. Zij draaiden er hun hand niet voor om om anderen in het kamp te vermoorden, maar ze hadden diep respect voor verhalenvertellers en zaten dan als kleine kinderen te luisteren. De criminelen droegen mensen met goede verhalen op handen en lieten hen met rust.

Een historische praatjesmaker kreeg daarbij van de kampbewakers een speciale behandeling. De bewakers gaven verhalenvertellers dikwijls vrijaf van het slavenwerk en wat extra te drinken, zodat ze naar hun spannende verhalen konden luisteren. Gevangenen die dit soort voorrechten niet genoten, stierven eerder van uitputting, vochtgebrek of ondervoeding.

Een concreet voorbeeld van de levensreddende functie van geschiedenis is het verhaal van twee literatuurhistorici, die een fictieve achttiende-eeuwse Franse dichter hadden bedacht compleet met uit de duim gezogen poëzie. Tot groot genoegen van de kampgenoten vertelde het tweetal voortdurend de zelfbedachte poëzie opnieuw. Hun verhalen leverde beide mannen talloze voordeeltjes op, onder meer extra voeding en vrijaf van bewakers, wat ertoe bijdroeg dat ze de ellende van het Goelagkamp overleefden.

Geestelijke verdieping
Het bovengenoemde voorbeeld staat niet op zichzelf. Kort na de Tweede Wereldoorlog toonde psychologisch onderzoek aan dat geestelijke verdieping je leven kan redden, ook al ben je lichamelijk de zwakkere. De filosoof Friedrich Nietzsches stelde al dat ‘wie een waarom heeft om voor te leven, vrijwel ieder hoe’ verdraagt. In 1946 publiceerde de psychotherapeut Victor Frankl een boek over zijn ervaringen in het concentratiekamp: Ein Psycholog erlebt das Konzentrationslager, die Nietzsches stelling onderstreepte.

In zijn boek probeerde Frankl een oplossing te vinden voor het rare feit dat ‘sommige gevangenen met een zwak gestel beter wisten te overleven dan andere die sterker waren’. Hem viel op dat degenen die overleefden vaak intellectuelen waren, die een hoger doel, namelijk geestelijke verdieping, hadden om voor te leven. Als voorbeeld noemt Frankl een wetenschapper, het zou best een historicus kunnen zijn, die nog een boekenserie wilde voltooien omdat niemand anders dat zou kunnen. Deze gedachte sterkte zijn overlevingsdrang en hield hem uiteindelijk in leven.

Bron: historiek.net

Category : Nieuws, Rare feiten